Now Reading


Artwork by M Faizi

Yesterday afternoon, I was at an English language center. I was studying in the class when I received a call from my elder brother. My brother was confused, he was in a hurry. He said, “Go to Dasht-e Barchi Complex Hospital, Sabira is in the hospital.” The moment I heard Sabira’s name, my heart broke. I became pale. Sabira is my brother’s daughter. She is ten years old. She is a fourth grade student of Sayed Al-Shohada School of Dasht-e Barchi. A few months ago before today’s call on May 9, 2021, her school had been the target of one of the largest suicide attacks in which at least ninety young Hazara girls were killed and more than two hundred were seriously injured. In that attack, first a navy blue color Corolla was exploded. After the vehicle exploded and while the students were exiting from school, two more explosions occurred.  


Mr Arman, a friend of mine, told me about his vision of a very shocking scene on the evening of the explosion day. He said he saw a mother holding a loaf of bread at the Imam-e Zaman Hospital of Dasht-e Barchi, where a number of wounded and dead bodies had been transported. Those days were the month of fasting. The old mother rushed everywhere and called her daughter. “I asked dear mother, why do you take this piece of bread everywhere in the hospital?” She sighed and said “Son, my daughter was fasting. She didn’t have ten Afghani, the price of a loaf of bread in her pocket. I brought bread. If she was still alive, she wouldn’t starve to death.”


Sabira is a student of the same school, the same school where many students and young girls don’t even have the price of a loaf of bread. Qasim and Mahdi, two elder brothers of Sabira are also the students of the same school. After the first explosion, Qasim ran toward Sabira’s classroom with indescribable terror. The school is crowded. The first explosion occurred and the second explosion was likely to take place. If a second explosion would occur, it must be in front of the exit gate. Due to this reason, the girls had to climb the wall from the back of the school. It’s crowded. It’s so crowded that so many teenage girls were trampled underfoot.


Some had fainted due to pressure and some had fallen off the wall and could no longer rise. Sabira is small, her hands couldn’t reach the wall. In the same hustle and bustle, Qasim took the hands of Sabira and with complete hurry, they jumped off from the back wall of school. Kabul is the city of accident. If you want to follow a tragic incident, it will be eliminated with the next incident. It is a sad strategy: it erases the traces of blood with blood and poverty with poverty. Milan Kundera in his novel Laughter and Oblivion wrote that “the struggle with power is the struggle of memory with forgetfulness.” In Kabul, however, they fired at the harvest of remembrance so that one day we wouldn’t remember what massacres they had committed. 


There was no more intelligence to investigate, no writers write about it. No more cinemas screen a picture of that incident and no international organizations tried to prove something.The ninety teenage girls seemed to be leaves that had fallen from an old tree. They just fell and were forgotten.


Just imagine, to what extend those ninety girls after being injured and lost their hands in terrorist attacks on Sayed Al-Shohada School of Dasht-e Barchi suffer and defend them without hands? Imagine in a city where people struggle to escape by clinging to the wings of an airplane. Those who don’t have a hand to live and feet to run, how far and deep they would be crushed! In all these years, no one has visited the paralysed in Kabul. 


The amputation of the limbs of Hazara teenage girls meant that not only they had not been embraced but their own embrace, those forlorn hands which used to be a shelter for them, were destroyed. For a century and half, the homelessness of the Hazaras had increased every day. For Hazaras, the hand has been like a house. Whenever I think of girls who no longer have the hands to hug them at night, my day becomes night. I see women watching their shattered hearts from afar. 


But I boldly admit that few people see these scenes by remembering the amputated hands of the teenage girls. In some cases, reminders of these scenes have become stories for insomnia. It has been a thousand and one nights that dreams have become heavier. Only those who either have an awake conscience or those who have seen the scene with their own eyes and can no longer fall asleep or “forget.” 


One of those who has seen the scene with her own eyes and can no longer forcibly forget is Sabira. She had not yet recovered from the nightmare of the incident when the Taliban took control of Kabul. After the Tlaiban formed its government, they stationed their fighters near the Sabira’s school. One morning just as the exam was over, Sabira and a small group of her classmates, while coming out of the school gate, met the Taliban fighters in front of the school. Several Taliban fighters with guns on their shoulders, chasing motorcycles. When Sabira and her classmates saw the Taliban right in front of the school exit gate, firing in the air from behind those motorcyclists, they fainted. The principal of the school would rent a bicycle cart and take these fainted students to the hospital in Dasht-e Barchi. According to the hospital doctors, at first, the condition of Sabira and her small classmates was very terrible. “They were fainting and becoming conscious again, screaming and saying that they were coming, ‘Please save us, they will kill us.’”


Sabira became better, returned home and went to school again the next day. “Today our exam results were announced and I came to get my exam results.” Sabira got first position in her class. She was thinking about what gifts I and her parents would give her when she returned home. “I took my exam paper in class and cheered with joy. Once the classroom door opened, two Taliban entered with guns on their shoulders. We all ran everywhere to hide. They called out not to be afraid. We will not kill you. We have just come to congratulate you on your success and also to tell you to observe the Islamic hijab. They were holding a white piece of cloth with the words ‘La ilaha illa Allah’ written on it. They gave it to the first position of the class holders to tie it on their chests.They gave me one to tie on my forehead, I said no, uncle, I will not tie it on my forehead. One of them, with the muffle of his rifle, pushed me. As soon as he reached for the gun, I did not know what happened next.”


Do you remember, I said I was in an English language center? I received a call from my brother to go to the complex hospital, Sabira is ill. I got the contact number of one of the people who had taken Sabira and her classmates to the hospital. I called immediately to find out what had happened. He said that the Taliban had entered their classroom and they had fainted from fear and we brought them to hospital. I said I want to talk to her. He said wait a second. Sabira’s voice came. “Dear Uncle, come soon. The Taliban came to our class.” I rushed to the hospital hurriedly. When I arrived I saw Sabira was unconscious lying in a bed with the same beautiful school uniform and that same delicate girlish face. I asked the doctors about her health, and they said that from the moment you were on the way to the hospital, she had regained consciousness several times and was unconscious again. I sat next to her head. As soon as she regained consciousness, she hugged my neck. ” Dear Uncle, Taliban came to our class.” She fainted again. I was confused about what to do. At first I thought that she had been half-alive for hours and she must have been starving. I went to the hospital canteen. I brought three biscuits and three drinks for her and her two little classmates.


One of her classmates did not wake up. Sabira regained consciousness, I took out some money from my pocket and handed it to her. I hugged her, gave her biscuits and energy drink, and she felt better. During the meal, she fainted several times, throwing herself in my arms and saying, “Take me and they will kill us.” But with love, hugging and comforting and then eating biscuits and drinks, she gradually got better and we were discharged. 


The hospital is beside the public road. We were walking out of the hospital gate when the Taliban rangers passed by with their special military voice. Sabira subconsciously threw herself into my arms. I do not know what was going on in Sabira’s mind, what monster she imagined from the Taliban, what shelter she imagined from me, but I suddenly melted. To that level that Sabira was trying to shrink and hide herself in my arms but I didn’t melt to fall on the ground and got underneath the earth. 


I had never been so embarrassed by anyone before. I had never felt so empty/absurd of the city, literacy, human rights, and child rights organizations and everything that boasts of improving the lives of the poor. I remembered Tah Hussein. Tah Hussein, at the end of the second of his memoirs Those Days / Days, after mentioning all his gradual victories, is suddenly thrown into the midst of his misery. Addressing his daughter, he writes, “My daughter, I know that all girls seek refuge from their fathers whenever they need shelter.” In children’s games, whenever a girl loses a game, she considers her father as a little hero.


You may think that your father is victorious in defeating all your childhood games, my daughter, but in all the moments you imagined I was the hero of the game, I was a blind child that no one could play with me. Sabira may have thought of me as a hero, she may have thought of my arms as an invincible safeguard against the Taliban, but in all the moments she took refuge in me, I was a helpless boy who did not even have a shelter in the whole city.



عصر دیروز،‌ در آموزشگاه زبان انگلیسی بودم. داشتم در کلاس درس می‌خواندم که تماسی از برادرم دریافت کردم. برادرم سراسیمه بود. عجله داشت. گفت «به شفاخانه‌ی کمپلکس دشت برچی برو، صابره در شفاخانه است». همین که نام صابره را شنیدم، قلب‌ام از جا کنده شد. رنگ از رخم پرید

صابره، دختر برادر من، و ده‌ساله است. او دانش‌آموز صنف چهارمِ «مکتب سیدالشهدای» دشت برچی است. چند ماه پیش از این، در تاریخ ۹ مه ۱۴۰۰، مکتب صابره هدف یکی از بزرگ‌ترین حمله‌ها‌ی انتحاری قرار گرفته بود که در آن حداقل ۹۰ تن کشته و بیش‌تر از ۲۰۰ تن زخمی شده بودند. در آن حمله، ابتدا یک خودرو نوع تویوتا (کرولا)ی سرمه‌یی‌رنگ منفجر شده بود، بعد از منفجر شدن خودرو و هنگام خارج‌شدن دختران دانش‌آموز از مکتب، دو انفجار دیگر نیز صورت گرفته بود

 شام همان روز آقای آرمان، یکی از دوستانم، چشم‌دیدش از یک صحنه‌ی بسیار تکان‌دهنده‌ی روز انفجار را  برایم صحبت کرد. او گفت در شفاخانه‌ی امام زمان دشت برچی، که تعدادی از زخمی‌ها و کشته‌شدگان را آن‌جا منتقل کرده بودند، مادری را دیدم که فقط یک «عدد نان خشک»ی در دست داشت. آن‌روزها ماه رمضان بود. مادر پیر سراسیمه هر طرف می‌دوید و دخترش را صدا می‌زد. پرسیدم مادر جان یک عدد نان خشک را در شفاخانه چرا هر طرف می‌برید؟ آهی کشید و گفت پسرم «دخترم روزه بود. او ده افغانی، قیمت یک نان خشک در جیبش نبود. نان آورده‌ام، اگر زنده بود از گرسنگی نمیرد»

صابره دانش‌آموزِ همین مکتب است، همین مکتبی که تعداد زیادی از دانش آموزان و دختران جوان و نوجوان آن، قیمت یک نان خشک‌شان را هم ندارند. قاسم و مهدی، دو برادر صابره نیز دانش‌آموز همان مکتب است. پس از انفجار اول، قاسم با وحشت وصف‌ناپذیر به سوی صنف صابره می‌دود. مکتب شلوغ است.  انفجار اولی صورت گرفته است و احتمال می‌رود انفجار دوم هم صورت بگیرد. اگر انفجار دومی صورت بگیرد، باید جلو دروازه‌ی خروجی باشد. به همین خاطر دختران باید از پشت مکتب، از دیوار بالا شوند. شلوغ است. آن‌قدر شلوغ که تعداد زیادی از دختران نوجوان زیر پا شده‌اند. تعدادی به اثر فشار ضعف کرده‌اند و تعدادی هم از دیوار افتاده‌اند و دیگر نتوانسته‌اند بالا شوند. صابره کوچک است و دستش به دیوار نمی‌رسد. قاسم در همین شلوغی دست صابره را می‌گیرد و با عجله‌ی تمام از دیوار عقبی مکتب، خودشان را پایین می‌اندازند

کابل، شهرِ حادثه است. تا بخواهی واقعه‌یی را دنبال کنی، با حادثه‌ی بعدی پاک می‌شود. استراتیژی اندوه‌ناکی‌ست: ردپای خون را با خون و فقر را با فقر پاک می‌کند. میلان‌کوندرا در رمان «خنده و فراموشی» نوشته بود که «ستیز با قدرت، ستیزِ حافظه با فراموشی‌ست». در کابل اما آتش به خرمن یادها زدند تا مبادا روزگاری به یاد آورند که چی کشتارهایی که نکرده‌اند

دیگر نه استخباراتی دنبال می‌کرد، نه محکمه‌یی پی‌گیر بود، نه نویسنده‌یی چیزی می‌نوشت، نه سینمایی چیزی به تصویر می‌کشید و نه حقوق بشر و سازمان‌های جهانی در پی اثبات چیزی بودند. ۹۰ دختر نوجوان، گویا برگ‌هایی بودند که فقط از درخت پیری افتاده باشند. فقط افتادند و فراموش شدند

تصور کنید آن ۹۰ دختر بعد از زخمی شدن، از دست دادن دست ها، و پاهای شأن در انفجار تروریستی در مکتب سیدالشهدای دشت برچی چقدر زجر می کشند و بدون دست از خودشان مواظبت می کنند؟

 تصور کن در شهری که مردم برای فرار تا بال هواپیما تقلا می‌کنند، آنانی که دستی برای زندگی و پایی برای دویدن ندارند تا کجا لِه می‌شوند! در تمام این‌سال‌ ها هیچ‌کسی، سراغ نیمه‌جان‌های کابل نرفته‌اند

قطع دست‌وپای دختران نوجوان هزاره، به این معنا بوده است که نه تنها آغوشی بر روی آنان باز نشده است بلکه تنها آغوشِ خودِ آنان را، همان دستانِ بی‌کسی‌یی که هم‌چون خانه پناه‌گاه می‌شدند را نیز، ویران کردند. یک‌ونیم قرن، هر روز به بی‌خانمانی هزاره افزوده شد. برای هزاره ها دست به مثابه‌ی خانه بوده است. هر گاهی که به یاد می‌آورم دخترانی را که شب‌ها دیگر دستی ندارند تا خودشان را در آغوش بگیرند، روزم شب می‌شود. زنانی را می‌بینم که تکه‌تکه‌شدن قلب خویش را از دور تماشا می‌کنند. من اما جسورانه اعتراف می‌کنم کم‌اند آنانی که با یاد بی‌دستی‌های دختران نوجوان، این صحنه‌ها را هم ببینند

در مواردی یادآوری این صحنه‌ها داستان‌هایی برای بی‌خوابی شده است. «هزار و یک‌شب»ی شده است که خواب‌ها را سنگین‌تر کرده است. فقط آنانی به خواب نمی‌روند که یا وجدان بیدار دارند یا هم آنانی که صحنه را با چشم خود دیده‌اند و دیگر «نمی‌توانند فراموش کنند»

 یکی ازین کسانی که صحنه را به چشم خود دیده است و به اجبار دیگر نمی‌تواند فراموش کند، صابره است.صابره هنوز از کابوس آن حادثه‌ خلاص نشده بود که کابل را طالبان گرفت. پس از تشکیل کابینه‌ی طالبان، نیروهای نظامی طالبان در نزدیکی‌های همان مکتب مستقر شدند

 یک روز صبح، درست وقتی که امتحان تمام شد و با یک جمعی از هم‌کلاسی‌های کوچکش داشتند بیرون می‌شدند که پیش مکتب، طالبان را می‌بینند. چند نفر از نیروهای طالبان، تفنگ در شانه و از دنبال موترسایکل سواری می‌دویدند. صابره و هم‌کلاسی‌هایش، وقتی از دروازه‌ی خروجی مکتب بیرون می‌شدند، طالبان روبروی دروازه‌ی خروجی از عقب آن موتورسایکل‌سوار شلیک هوایی می‌کنند. صابره و چندی از هم‌کلاسی‌هایش درجا زمین می‌افتند و بی‌هوش می‌شوند. مدیر مکتب، زرنج/ سه‌چرخی را کرایه می‌گیرند و این بیهوش‌شدگان را به شفاخانه‌ی در دشت برچی می‌برند. بنا به گزارش پزشکان شفاخانه، در ابتدا وضعیت صابره و هم‌کلاسی‌های کوچکش بسیار وحشت‌ناک بوده است. آن‌ها ضعف می‌کردند، به هوش که می آمدند جیغ می‌کشیدند که «بگیرید، ما را می‌کشند»

صابره بهتر می‌شود. به خانه برمی‌گردد و فردای همان روز دوباره به مکتب می رود. «امروز نتایج امتحان ما معلوم می‌شد و آمدم که ورق نتایج امتحانم را بگیرم». صابره نمره‌اول صنف خود شده بود. داشت به این فکر می‌کرد وقتی به خانه برمی‌گردد، من و پدر و مادرش هر کدام چی جوایزی برایش بگیریم. «در صنف ورق امتحانم را گرفته بودم و از خوشی هورا می‌کشیدم. یک‌بار دروازه باز شد، دونفر طالب با تفنگ‌هایی که در شانه داشتند، وارد شدند. همه هرطرف دویدیم که پنهان شویم. صدا کردند که نترسید. ما شما را نمی‌کشیم. فقط آمده‌ایم که کامیابی‌تان را تبریک بگوییم و نیز بگوییم که حجاب اسلامی را مراعات کنید. آنان پارچه‌ی تکه‌یی سفیدرنگی به دست داشتند که روی آن «لا اله الاالله» نوشته بود. به اول‌نمره‌های صنف می‌داد که در پیشانی‌شان بسته کنند. به من داد که به پیشانی‌ام بسته کنم، گفتم نه کاکا من بسته نمی‌کنم. یکی از آن‌ها با نوگ تفنگ‌اش هولم داد که بسته کنم. همین که دستش را طرف تفنگ برد، دیگر خبر ندارم که چی شد»

حتما یادتان است که گفته بودم من در آموزشگاه زبان انگلیسی بودم. تماسی از برادرم دریافت کردم که به شفاخانه‌ی کمپلکس بروم، صابره مریض است. نمبر تماس یکی از کسانی که صابره و هم‌کلاسی‌هایش را شفاخانه برده بود را گرفتم. عاجل تماس گرفتم که چی اتفاقی افتاده است. گفت که طالبان در صنف‌شان رفته‌اند، این‌ها از ترس بی‌هوش شده‌اند و ما به شفاخانه آورده‌ایم. گفتم با خودش صحبت می‌کنم. گفت یک‌لحظه، گوشی… . صدای صابره آمد. «کاکا جان زودتر بیا. طالبان در صنف ما آمده بود». بسیار به عجله رفتم. رفتم، صابره با همان یونیفرم قشنگ مکتبی و با همان چهره‌‌ی لطیف دخترانه، روی بستر، بی‌هوش بود. از داکتران پرسیدم، گفت از لحظه‌یی که تو در راه بودی تا حالا چندمرتبه به هوش آمده  است و چندمرتبه هم بی‌هوش شده است. پهلوی سرش نشستم. همین که به هوش آمد، گردنم را بغل کرد. «کاکا جان طالبان در صنف ما آمده بود». دوباره بی‌هوش شد. من دست‌پاچه شدم که چی کار باید کنم. اول فکر کردم که چندساعت است که این‌جا این‌طوری نیمه‌جان بوده است و حتما گرسنه شده است. رفتم کانتینِ شفاخانه. برای او و دو هم‌کلاسی کوچکش سه بسکویت و سه نوشیدنی آوردم. یکی  از هم‌کلاسی‌های او به هوش  نمی‌آمد

صابره دوباره به هوش آمد، اندک پولی که در جیبم بود بیرون کشیدم و به دستش دادم. بغل کردم، بسکویت و نوشیدنی را هم دادم و حالش بهتر شد. در جریان خوردن هم چندباری از هوش رفت، خودش را در بغلم پرتاپ می‌کرد و می‌گفت «بگیرید که ما را می‌کشد». اما با نوازش و بغل‌کردن و دل‌داری (و هم پس از آن بیسکویت و نوشیدنی) اندک‌اندک حالش بهتر شد و قرار شد از شفاخانه رخصت شویم. رخصت شدیم. شفاخانه، کنار جاده‌ی عمومی است. از در بیرون می‌شدیم که لینجر طالبان با آن صدای مخصوص نظامی که دارد، از پیش در رد شد. صابره ناخودآگاه خودش را در بغلم انداخت. نمی‌دانم در ذهن صابره چی می‌گذشت، چی هیولایی از طالبان تصور داشت، چی پناه‌گاهی از من تصور داشت، من اما ناگهان آب شدم. به همان میزانی که صابره خودش را کوچک می‌کرد تا در بغل من پنهان شود، من آب نمی‌شدم که به زمین فرو روم. تا آنٔ‌روز هیچ گاهی این‌قدر خجالت‌زده‌ی کسی نشده بودم. این قدر شهر و سواد و حقوق بشر و دموکراسی و سازمان‌های حامی حقوق کودکان و هرچیزی که لافِ بهتر کردن زندگی بیچارگان می‌زد را تهی و پوچ حس نکرده بودم. یاد طه حسین افتادم. طه حسین در آخرهای جلد دوم خاطراتش «آن روزها/ الایام» پس از ذکر تمام پیروزی‌های تدریجی‌اش، یک‌بار ناگهان به دامن بیچارگی‌هایش پرتاپ می‌شود. خطاب به دخترش می‌نویسد که، دخترم من می‌دانم که تمام دختران هروقتی که جایی نیاز به پناه‌گاهی دارند، به پدران‌شان پناه می‌برند. در بازی‌های کودکانه هروقتی که دختری بازی‌یی را می‌بازد، پدرش را پسربچه‌ی قهرمان بازی‌های کودکانه می‌پندارد. شاید  تو در شکستِ تمام بازی‌های کودکانه‌ات پدرت را پیروز میدان تصور کنی، دخترم، من اما در تمام آن‌لحظاتی که تو قهرمانِ بازی تصورم می‌کردی، پسربچه‌ی نابینایی بودم که هیچ‌کسی با من بازی نمی‌کرد

صابره شاید از من قهرمان‌پنداری می‌کرد، شاید آغوش مرا سنگر شکست‌ناپذیر مبارزه با طالبان می‌پنداشت، من اما در تمام این لحظاتی که او به من پناه آورده بود، پسربچه‌ی بی‌دست‌وپایی بودم که در تمام شهر حتا یک پناه‌گاهی هم نداشتم. من خود، و تمام پدرانی که دختربچه‌های‌شان در پیش چشم‌شان از ضعف بر زمین می‌افتادند را، فقط دو عدد چشم و یک عدد قلب می‌دیدم. دو عدد چشمی که فقط می‌دیدند، یک عدد قلبی که فقط می‌سوخت. دیگر دست‌وپایی نداشتیم و کاری نمی‌توانستیم


Translated from Persian by Erfan Dana. Erfan is a Hazara writer from Afghanistan, an editor of the archipelago, and a translator. He is an activist. Erfan lived in constant uncertainty in Indonesian refugee camps after being compelled to flee Afghanistan in 2014. He now lives in Toronto, Canada.

If you liked this story and would like to help more writers like this publish their work, please support us by becoming a member HERE.

Copyright © 2024 the archipelago. The material on this site may not be used elsewhere without written permission. For reprint enquiries, contact us